U okviru planiranih aktivnosti u projektu „Poboljšanje dostupnosti i pristupačnosti zdravstvenih i socijalnih usluga radi poboljšanja kvaliteta socijalne uključenosti za djecu i mlade sa smetnjama u razvoju“ – ASIQ“ obezbijeđen je Baraga set vizuelne efikasnosti (Barraga – Visual Efficiency Program, autorke Millie Smith i Perceptual Skills Evaluation, autorke Millie Smith) u kabinetu defektološkinje-tiflološkinje JU Resursni centar za djecu i mlade „Podgorica“.
Set Natali Barage se koristi za rad sa djecom sa oštećenim vidom, a radi se o specifičnoj dijagnostičkoj proceduri za procjenu razvoja vidnih funkcija na osnovu kojih se vrši odabir materijala za individualni rad sa djetetom.
Procjena funkcionalnog vida uključuje procjenu pojedinih vidnih funkcija i načina upotrebe u svakodnevnom životu (škola, slobodno vrijeme, praktične aktivnosti). Vid je funkcionalan ako je dijete sposobno da iskoristi vizuelnu informaciju za planiranje i izvođenje zadataka koji zahtjevaju upotrebu vida. Kvalitet funkcionalnog vida zavisi od kvaliteta vidnih funkcija i vizuelnih informacija, od vizuelnog iskustva ali i od sposobnosti njihovog korišćenja i povezivanja.
U cilju procjene funkcionalnog vida vrši se procjena vidnih funkcija ali i vizuelno-perceptivnih i vizuelno-motornih funkcija. U tu svrhu se koriste različite procjene i testovi. Testovi za ispitivanje vizuelno-perceptivnih funkcija svode se na ispitivanje:
– identifikaciji i diskriminaciji:oblika, lica, simbola;
– sparivanje i sortiranje prema nekom obolježju, uočavanju sličnosti i razlike, preslikavanje;
– povezivanje djelova u cjelinu;
– percepciji prostora:određivanje položaja, udaljenosti, perspektive;
– koordinacija oko-ruka:spajanje tačaka, lavirint.
Jedna od prvih koja je istakla značaj funkcionalnog vida je Natali Baraga koja je autor Skale za procjenu vizuelne percepcije i Programa za razvoj vizuelne efikasnosti. Ona ističe značaj i korišćenje minimalnih ostataka vida
Skala vizuelne efikasnosti (VES) konstruisana je za djecu oštećenog vida. Sadrži 48 ajtema grupisanih u 4 subtestu. Omogućava određivanje nivoa vizuelne percepcije i kreiranje individualnih programa razvoja vizuelne percepcije. Oblasti VES skale sastoje se iz 4 subtesta.
Procedura dijagnostičke procjene sastoji se iz 8 novoa vizuelnih zadataka koja se odnose na područja vizuelne percepcije:diskriminacije, identifikacije, vizuelne memorije, spacijalne percepcije, vizuomotorne koordinacije. Procedura omogućava ispitivanje vida počevši od percepcije svjetlosti do identifikacije apstraktnih simbola.
Individalizovani programi vizuelnog treninga napravljeni na osnovu dijagnostičke procjene omogućavaju povećanje vizuelne efikasnosti djeteta sa oštećenjem vida, pa i onima a minimalnim ostacima vida.
Projekat ASIQ, vrijednosti 575. 122,00 EUR, finansira EU kroz Interreg IPA program prekogranične saradnje Hrvatska-Bosna i Hercegovina-Crna Gora 2014-2020, traje od 1. jula 2020. do 31. decembra 2021. godine, a Gradska razvojna agencija Banja Luka je vodeći partner projekta.
